Szczegółowe informacje dotyczące adaptacji miejsca pracy dla osoby z dysfunkcją wzroku

Adaptacja otoczenia opisuje proces wykorzystywania informacji uzyskanych w trakcie systematycznej oceny w celu wprowadzenia zmian lub modyfikacji w otoczeniu miejsca pracy. Modyfikacje te powinny być funkcjonalne, dostępne i przyjazne dla pracownika. Adaptacja miejsca pracy pomoże osobie niewidomej i słabowidzącej na przeznaczonym dla niej stanowisku w docieraniu do niego oraz do innych miejsc w firmie. Dzięki temu niepełnosprawny pracownik będzie mógł być równie samodzielny jak pozostali. Ma to bardzo istotne znaczenie dla wszystkich. Osoba z dysfunkcją wzroku, bowiem mogąc samodzielnie dotrzeć do pracy, gabinetu szefa, toalety, portierni, schodów czy windy, nie będzie angażowała czasu innych osób.

Podstawowe zasady dla osób niewidomych

• Oznaczenie dźwiękowe i dotykowe otoczenia.
• osoba niewidoma posługuje się przede wszystkim słuchem, jako podstawowym źródłem informacji � zaplanuj stanowisko pracy dla osoby niewidomej w pomieszczeniu stosunkowo cichym, izolowanym od hałasu z ulicy.
• Bezpieczna droga do stanowiska pracy.
• ustaw meble, by powstała wyraźnie określona ścieżka komunikacyjna, wolna od krzeseł, wystających biurek czy innych przedmiotów.
• Oznaczenie drzwi, schodów i ciągów komunikacyjnych.
• opis alfabetem Braille'a, skorzystaj w tym celu z dostępnej w powszechnym handlu grubej folii samoprzylepnej typu Sealbag, taśmy samoprzylepnej typu Dymo, czy po prostu kawałka brystolu i kleju. Możesz dobrać również materiał do brajlowskiego oznaczenia w taki sposób, by jego kolor nie wyróżniał go na tle oznaczanych przedmiotów - drzwi, futryny, ściany przy drzwiach, itp.
• oznaczenie niebrajlowskie - przyklej na szyldzie zamka tuż pod klamką kawałek folii bezbarwnej, doskonale wyczuwalnej dotykiem. Jeśli oznaczenie nie jest opisem brajlowskim, można zróżnicować kształty nalepek w taki sposób, by można się było zorientować, co dana nalepka oznacza.
• stosuj innego rodzaju faktury na korytarzach oraz na spocznikach schodów (górnym i dolnym)
• na śliskie stopnie schodów wyłóż antypoślizgową wykładzinę lub zamocuj pasy z gumy na krawędziach. Pomocne są również poręcze.
• na ciągach komunikacyjnych nie wieszaj przedmiotów niskich, wystających, zwisających
• progi zrównaj z podłogą, co zmniejszy niebezpieczeństwo potknięcia się
• pamiętaj bezpieczne okna � to okna uchylne; otwarte do środka stanowią zagrożenie.
• Przestrzeganie stałego miejsca pracy.
• eliminuj niebezpieczne sytuacje
• nie zmieniaj ustawień rzeczy na szlakach komunikacyjnych bez wiedzy niepełnosprawnego pracownika (krzesła dosunięte do biurek, szuflady i drzwiczki szaf � zamknięte)
• drzwi wejściowe albo zamknięte, albo całkowicie otwarte
• Przystosowanie stanowiska komputerowego.
• syntezator mowy i oprogramowanie umożliwi niewidomemu pracownikowi dostęp do danych, pozwoli mu obsługiwać pocztę, Internet itd.
• skaner pozwoli osobie niewidomej przetworzyć pismo drukowane na wersję elektroniczną, a program mówiący pozwoli na odsłuchanie go.
• Oznaczenie przedmiotów i urządzeń biurowych.
• pamiętaj o oznaczeniu kluczy do szaf, szuflad, szafek w biurku, istotnych klawiszy wykorzystywanych urządzeń technicznych, na przykład klawisza Start, Stop, Flash, itp., na faksie czy kopiarce, klawiszy pamięci na aparacie telefonicznym, itd.
• oznaczanie tych przedmiotów będzie zbędne, po ewentualnym odpowiednim, krótkotrwałym przeszkoleniu niewidomego pracownika w posługiwaniu się danym urządzeniem, aby radził sobie z nim bez specjalnych oznaczeń.

Podstawowe zasady dla osób słabowidzących

• Właściwe oświetlenie.

Oświetlenie to kwestia indywidualna każdej osoby słabowidzącej!

• Światło słoneczne/dzienne: jest to najbardziej naturalny typ oświetlenia, skuteczny w przypadku wykonywania większości zadań związanych z pracą. Jednak światło słoneczne nie zawsze jest jednakowo jasne, poza tym może powodować olśnienia (razić) i cienie.
• Światło żarowe (żarówka): światło żarowe jest bardzo skupione; nadaje się do oświetlania punktowego lub czynności wykonywanych z bliska, takich jak czytanie, pisanie lub precyzyjne prace montażowe. Nie jest natomiast zalecane do ogólnego oświetlania pomieszczeń, ponieważ rzuca cienie i tworzy rażące �punkty olśnień�.
• Światło jarzeniowe: dostępne są jarzeniówki o różnych mocach. Stosuje się je głównie w sufitowych oprawach oświetleniowych. Nowe kompaktowe żarówki jarzeniowe pasują do zwykłych opraw na żarówki, dają oświetlenie porównywalne ze światłem żarowym, a wydzielają mniejsze ilości ciepła. Światło jarzeniowe zalecane jest do opraw sufitowych i do ogólnego oświetlania pomieszczeń, ponieważ oświetla większy obszar niż światło żarowe i nie rzuca cieni. Jarzeniówki są chłodniejsze niż żarówki, zużywają mniej energii i są tańsze w eksploatacji.
• Światło mieszane (żarowe i jarzeniowe): światło żarowe �wypełnia� luki w widmie światła jarzeniowego; połączenie to daje światło o pełnym widmie. Światło mieszane uznawane jest na ogół za najbardziej naturalny i komfortowy typ oświetlenia sztucznego. Światło jarzeniowe można wykorzystywać do ogólnego oświetlania pomieszczeń i biur, a dodatkowe światło żarowe może być stosowane do czytania, montażu lub innych prac wykonywanych z bliska.
• Światło halogenowe: jest bardziej skupione niż światło żarowe; zazwyczaj stosowane jest w lampach, listwach oświetleniowych i w sufitowych oprawach wnękowych. Światło halogenowe jest jaśniejsze, daje lepsze oświetlenie, zużywa mniej prądu i jest bardziej efektywne energetycznie niż światło żarowe; jednocześnie jest bardziej skupione i gorące, przez co wymaga osłony; w związku z tym nie jest zalecane do pracy z bliskiej odległości, wykonywanej przez dłuższy czas.

• Eliminacja rażącego światła i olśnień.

Rażące światło definiuje się jako światło odbite lub jako niekontrolowane światło w otoczeniu, które świeci bezpośrednio w oczy i pogarsza wyrazistość widzenia lub powoduje dyskomfort fizyczny - olśnienie. Wiele osób słabowidzących jest szczególnie wrażliwych na funkcjonalne skutki rażącego światła, może więc u nich dochodzić do �przejściowego niewidzenia� w zetknięciu z �punktami olśnień� lub intensywnym światłem słonecznym. Olśnienia mogą być powodowane przez wiele czynników fizjologicznych i środowiskowych, w tym:

• zaburzenia okulistyczne i ustrojowe, między innymi achromatopsja (ślepota na kolory), bielactwo, albinizm, zaćma, jaskra, retinopatia cukrzycowa i barwnikowe zwyrodnienie siatkówki;
• błyszczące powierzchnie i niekontrolowane światło słoneczne, między innymi wypolerowane kafelki, linoleum lub parkiet na podłodze, błyszczące blaty biurek i stołów, monitory komputerowe, lustra, chromowana armatura i błyszcząca glazura w łazience, nieosłonięte żarówki w lampach i w oprawach sufitowych.

• Zastosowanie jaskrawych kolorów.
• Kolory jaskrawe są na ogół najbardziej widoczne, ponieważ lepiej odbijają światło.
• Jednolite, żywe kolory, na przykład czerwony, pomarańczowy i żółty, są na ogół bardziej widoczne niż kolory pastelowe, ponieważ są bardziej nasycone.
• Oświetlenie może mieć wpływ na percepcję kolorów: słabe światło może spowodować rozjaśnienie, nawet znaczne, niektórych kolorów. Silne światło może zintensyfikować inne kolory.
• Przy wykonywaniu zadań związanych z pracą osoby słabowidzące mogą mieć trudności z rozróżnianiem kolorów w ramach każdej z poniższych grup:
• granatowy, brązowy i czarny,
• niebieski, fioletowy i zielony,
• różowy, żółty i seledynowy.

• Kolor może dawać w miejscu pracy inne istotne wskazówki takie, jak:

• informacja o zmianie powierzchni lub poziomu, na przykład pochylnie czy schody;
• ostrzeżenie przed potencjalnym niebezpieczeństwem, na przykład przed schodami lub robotami drogowymi;

• oznaczenie, stosowane w celu lokalizacji lub identyfikacji pomieszczeń, teczek czy poszczególnych dokumentów.

• Wprowadzenie kontrastów.

Jest to najważniejszy element, który należy wziąć pod uwagę, zwłaszcza w połączeniu z efektami oświetlenia i spostrzegania barw. Wrażliwość na kontrast oznacza umiejętność wykrywania różnic pomiędzy obszarami ciemnymi i jasnymi; w związku z tym zwiększenie kontrastu pomiędzy przedmiotem i jego tłem powoduje na ogół, że przedmiot będzie lepiej widoczny. Zwiększenie kontrastu pomiędzy elementami otoczenia jest jedną z najprostszych i najbardziej skutecznych modyfikacji, którą można zastosować;

• przedmioty lub druk w kolorze białym lub jaskrawożółtym na czarnym tle na ogół daje najsilniejszy kontrast kolorystyczny;
• Stosuj kolory jednolite jako tło tak, aby przedmioty �odcinały� się od nich. Unikaj wzorków, nadruków lub pasków;
• Umieszczaj jasne przedmioty na ciemniejszym tle. Biały arkusz papieru jest bardziej widoczny na brązowym blacie biurka lub na ciemnej podkładce.
• Umieszczaj ciemne przedmioty na jaśniejszym tle. Ciemne krzesło biurowe jest wyraźniejsze na tle białej lub kremowej ściany.

• Stosowanie powiększeń.

Uzyskanie powiększenia poprzez zwiększenie rzeczywistych rozmiarów przedmiotów:

• stosowanie powiększonego druku (czcionka co najmniej 18 punktów),
• stosowanie zegara lub telefonu z powiększonymi cyframi.

• Wprowadzenie oznaczeń.

Są to podstawowe elementy zwiększające bezpieczeństwo i samodzielność pracownika w każdym środowisku pracy. Ogólne zasady są następujące:

• ile to możliwe, znaki, napisy i zegary powinny znajdować się na poziomie oczu, z możliwością podejścia do nich w celu przeczytania z bliska. Należy stosować duże drukowane litery i proste kroje pisma na matowym, kontrastowym tle; maksymalny kontrast można uzyskać stosując czarne litery na białym tle, bądź białe litery na czarnym tle.
• Planując wydanie bądź opracowanie materiałów drukowanych, na przykład broszur, harmonogramów i jadłospisów, stosuj wytłuszczoną czarną czcionkę (o wielkości co najmniej 18 punktów) na matowym, białym lub kremowym tle. Stosuj proste kroje czcionek [na przykład arial, którym wydrukowana jest niniejsza ulotka], unikaj kursywy lub samych wielkich liter.
• Wzorcowe oznaczenia na drzwiach pomieszczeń powinny jasno przekazywać informacje przez połączenie znaków wzrokowych, dotykowych i brajlowskich.

• Czas

Związane z pracą czynności, które mogą powodować zmęczenie wzroku, obejmują:

• długotrwałe czytanie,
• długotrwałe patrzenie na ekran komputera,
• długotrwałe stosowanie pomocy ułatwiających widzenie podczas wykonywania czynności zawodowych.

Pamiętaj!

Oceniając dane pomieszczenie pod kątem jego przystosowania do potrzeb pracowników niewidomych i słabowidzących ważne jest, abyś umiał patrzeć przez pryzmat możliwości osób z dysfunkcją wzroku!

Poniesione koszty możesz odzyskać w PFRON-ie!

Złóż wniosek o zwrot kosztów! www.pfron.org.pl

Skorzystaj z pomocy asystentów zawodowych zatrudnionych w każdym okręgu Polskiego Związku Niewidomych oraz zajrzyj do broszury �Poznajmy się! Jestem Asystentem zawodowym�